Kidung Indurasmi

 



KIDUNG INDURASMI

 

1.  sabran pĕtĕng mapangĕnan angĕn mibĕr nyujuh langit langit sĕdĕng abra sinang sinang mawit hyang sitangsu sitangsu dewining wulan indurasmi rasmining swacitta ningwang.

2. maap hamba mudadhama kalaran de tresneng ati pungguk mĕndamba rĕmbulan dĕmikiyanlah tĕrsĕbut tak rupawan tak berartha apa lagi modal kata-kata hambar.

3. tĕrkatakan dalam crita prihal sorang raden putri anugrah dari hyang bulan crita ini dari jĕpun kini hamba sadur ulang dadi gurit tĕntunya banyak tak pantas.

4. dari satus madan bĕnar hamba baru dapat siji bĕlum tasak asam garam sudah brani tuk mĕramu skali lagi ampunilah karyan mami hanya kĕdok ngusir kiyap.

5. pan bĕkung kang kawuwusan gĕginannya nyabran wai nyusupeng janggala lĕba tiing bĕcik to karuruh ginawe pamĕlin dahar nyangu urip akalihan somahira.

6. tan kocapan kaya byasa pan bĕkung luas ne jani nuju maring alas wayah lantas manahe kadawut ngatonang hana wangsana sawang ngĕndih kadi tejaning purnama.

7. pan bĕkung mangke ya tragya ring bongkol tiinge ngĕndih saja ngawe kalangĕnan tongos manike masĕbun minabang keto katarka ngambil madik raris tiinge kasĕmpal.

8. tan dumade ipun kagyat manggihin hana sang alit ayune ndatan upama awaknira ngĕndih murub mateja putih nirmala ken sulasih rasayang ipun nylantara.

9. nĕhĕr inambil sang raray ring tĕngahing bungbung tiing agya teja malaradan wau kaambil de pan bĕkung putih ngĕplo rupanira sinang mangkin kasangkol kawawa budal.

10. tan kocaping wĕratmara maring pondoke wus prapti men bĕkung tangkĕjut nyapa uduh bĕli ija nuduk nguda mulih ngaba panak putih gati kaludan rupane menak.

11. kuangan bĕli ngmaling panak apa ada ne nitipin bas ja lĕga anak ngutang buah basange den ayu moga ja katĕmah dewa sira lalis nyĕngkalen panak tan dosa.

12. pan bĕkung jani mojar boya bĕli sangkan ngmaling boya masih katitipang boya masih ulian nuduk sujati rare kapica dening widhi bakatang jroning wangsastha.

13. dikapan anake bisa nyĕlĕpang anake cĕrik ka tĕngah buluh punika twara ya bakatang unduk sajabaning tuduh titah anak alit mula kapica ring bĕna.

14. kadi kĕna jaring limar men bĕkung sigsigan ngĕling bĕnĕh buka ucap somah pican widhine kasambut makada manahe bungah indik aji lĕwihan ring gunung ĕmas.

15. mangkin kasengan aran maparab sang indurasmi reh ayu sakadi wulan nyongahin dĕdari pitu keto rasa pawayangan anak alit sampun puput papĕrasan.

16. antĕng manahe sang karwa ngupapira anak alit pan bĕkung nyabran dina sabilanga nyĕmpal buluh sĕtata manggihin ĕmas talĕr manik di tĕngah buluh kasĕmpal.

17. keto dogen tan rerenan ngawinang pan bĕkung sugih sĕsukat nyambut sang diah asing dotang ipun payu mĕseh idup ipun pĕdas raab langit masilur bale kĕncana.

18. wau mangkin asambutan enjange sang putri kĕlih kadi sampun ngrajaswala rupa sayan listuhayu wrĕta kĕbĕrang pawana gumi kangin pan bĕkung adruwe kanya.

19. rupa kadi dara menak tustusan hyang sacidewi lwir sasi pinagĕh bintang kĕnyĕme atukad juruh saha bĕtise mamudak midĕr desi truna-trunane ngidamang.

20. jawat sugih jawat tiwas apa buin ratu pragusti mrasa dewek pinih mĕlah silur ĕnjĕk ya manganggur nĕkĕdang sarining manah tiba sampir makasami kawangsulang.

21. apan panagihe tawah manah putri sapa ugi sida nambanin bilasa drika putri wau durus lascarya ngunggahang raga dados prami kadi ucap stri sĕsana.

22. saking panyatusan lanang asibak makirig kuri sayan akeh ngirig ilang masesa ya limang ukud sumanggup ngĕndĕlang manah keto munyi gustine ngulurin raga.

23. gustine masesa lima silagraha sang rimihin sang kalih gusti gilingan mantri kuncang sadulur uttamayana sang ing pat satryajati punika mantri kalima.

24. raden silagraha kocap katuduh den indurasmi mangda lungeng bhratawarsa ngalihang sang putri jĕmbung druen sang hyang adi buddha ne kasiwi sang hyang teja tan pramana.

25. silagraha magĕlĕkang pangidih nora kal sidi lakar kenkenang ban nunas druen amitaba iku tĕlah angkyan nora bakat putri rasmi masih nora bakal bakat.

26. dane lantas mapangĕnan buka rasa nyujuh langit saha murang-murang lampah kapangguh laju bĕdauh hanane padewaharan dahat sĕpi matĕmahan ngranjing mrika.

27. kaaksi jĕmbung kanaka ring arca buddha masanding puniku sigra kajĕmak dening silagraha bingung kaplaibang bĕcat-bĕcat katur dewi nanging dane ngĕkĕl ica.

28. gusti silagraha renga jĕmbung byasa teh puniki dudu druen sang hyang padma dadi sira dahat ngapus ngacuh sira maring gĕlah nora jati utsaha sira ring ingwang.

29. duka raden silagraha wireh katibenan munyi olih sang indukirana raden kantun masikukuh jĕmbung ini milik buddha aku cari tyada tĕrkira bĕratnya.

30. aku mĕmohon meminta padanya hyang wĕlas asih agar sudi memberikan jĕmbungnya pada diriku guna buah tangan dinda sang tĕrkasih yang ku damba kala lĕlap.

31. sahur dane raden kanya tak usah banyak bĕrkĕlit aku sungguh tahu bĕnar jika kaw hanya mengarut jĕmbung ini kusam sangat matahari tyada membuatnya mĕngkilap.

32. jĕmbung asli amitabha bĕrpĕndar sangatlah asri jĕmbunge kĕmbalikanlah di tĕmpat ĕngkaw mĕmungut tyada sudi aku trima hasil maling dyaku kĕtulusan cinta.

33. tan swe akeh wwange prapta ucap asru nĕbĕk kuping sakeng wihara prasama nagih nyĕmak jĕmbung iku sang sila ucĕm wadana laut mulih wireh bobabe kĕtara.

34. gusti gilingan ne mangkya raden putri mangĕdotin pahang ĕmas twara lenan sabrang nusa mĕntik tuhu gĕnahe nampĕk ring kendran mawoh manik ane punika tarunya.

35. gusti gilingan umangkat mocap syaga dahat yakin nanging ya boya malayar gĕgisonan ya malayu nuju wesmaning pande mas drika nagih mapasuh ngae pahang mas.

36. swarnangkara lud makarya sampun puputing pangapti ngardi pahang mas dumilah raden gilingan asĕmu garjita sira nĕkeng twas rasa gisi lakar ngĕlut dewi bulan.

37. swarnangkara nagih upah nanging katanggĕhang riin olih i gusti gilingan saksana kabakta sampun pahange ring indukanta mesĕm raris dane putri wruhing naya.

38. tulus pwa kaka ngmolihang pahang ĕmas ne ku ingin dari mana konon dapat bĕnarkah sorga ditĕmbus dan samudra dikalahkan raden giling raris mojar dahat plapan.

39. duh mas ayu dĕngarkanlah sungguh kaka hampir mati tuk mĕncari pahang ĕmas jiwa raga jadi taruh mangkana norana adwa ring mas manik prasamane atur ingwang.

40. durung apakpakan sĕdah dane swarnangkara prapti mairingan de prakĕncan sitĕng-sitĕng tukang pukul mojar dane ring paseban raden giling lunasilah hutang korang.

41. raden dewi atakwana syapa paman datang mriki kasahuran ucapira hamba ini pande galuh disuruh gusti gilingan untuk bikin pahang ĕmas buat nona.

42. tapi gusti ini bobab jatuh tempo tak lunasi kĕrja hamba dilarikan tanpa bayar sĕpeserpun bayar dĕtik ini juga yan makĕlid ĕngkaw kan kabayang-bayang.

43. tidĕm rupane sang kocap kadi tunjung tan pawarih sigra lari tunggang langgang magĕbris sang indusunu uning ring gilingan bobab trĕsna jati sayukti sangkaning ngutang.

44. mantri kuncang mangke prapta nyĕntokang trĕsnane jati raris raden kanya mojar nira ngĕdot jubah tikus kĕmu ja kaka ngrĕrĕhang tahan api jubahe hana ring cina.

45. mantri kuncang glis lumampah kĕmu mai nĕngok ngalih kadi pangidih sang dara norana juga kapangguh laut katĕmu ring dagang nyĕbut diri punya jubah tikus bara.

46. kapreksa ujaring dagang dening sira mantri ilis katon jubah maprabawa jubah tikus ya sinĕngguh mulane barang kang arang sluruh bumi mungkin hanya satu punya.

47. kagawok rahaden arya mirungu ujar amanis nora pikir panjang-panjang jubahe iku katuku pipis mase makacakan dados aji anuku sarining manah.

48. lalu gancang pamarginya prapteng sang duhita rasmi katur jubahe den bangga sinĕngguhan barang pangus ri wus midĕr maalihan nyĕluk nĕgri salwaning cinanagara.

49. ayu mas kĕmbanging jiwa tyada lain kaka kasih kadi kayun cokor dewa jubah tikus api bagus dapĕte di nĕgri cina sungguh sulit hampir mustahil didapat.

50. jubahe kaambil mangkya inarasan de sang dewi janggĕl iku katureksa jantĕn iki bontĕn patut jroning kahyun putri ica ada tĕri brasa diri lĕmbuhara.

51. jubah iku dibuangnya ring tĕngah urubing gĕni sapandurat bhasmibuta masesa kewala abu uduh kita mantri bobab lancung iki dudu jubah tikus nala.

52. jubahe ngaran sayuktya tan gĕsĕng dening api engkaw elah-elah saja dipikir semwanya mulus hanya bĕrmodalkan jinah salah pikir jika uwang slalu mĕnang.

53. angkat kaki pamuliha pipis kamu bliang kĕdis apang ada rawat nitya wirehing pipis masĕbun tuara sida mĕli tityang rasa hati dianggap aku gampangan.

54. mantri kuncang dahat erang katara deweknya juti laju lampah pawangsula erange nĕtĕh gumunung ĕngkĕs dane ngancing lawang ngĕreg samir makĕkĕs ring pajinĕman.

55. gusti uttama kocapan datĕng wau ĕndag ai ngucapang pacang anglamar sinah dane kaping catur kasengan suruhan abwat kanikain ngrĕrĕh manik kalung naga.

56. rĕrĕh ring sĕlat sĕgara ring gĕnahe yukti sripit rĕrĕhang ring gunung karang ring pucak ipun umunggu manik iku maendahan kakalungin olih naga mahakrura.

57. sira ta uttamayana semu guyu tur magĕbris dahat dangan sinahnira batĕk manike kinalung dening naga gunung karang yen upami adakin kuku gĕdenya.

58. tan lantangang pratatanya sampun tragya maring enjing di sowanne sarĕng katah sampun nabdabang badawu bidak lumbeng warna abang juru mudi sane dhira sĕsĕlikan.

59. sapupute ngabut manggar palayare alus mirir tan rinasa sayan sawat warnan jaladine pĕlung tur suryane kajinĕman kilat tatit maduluran angin barat.

60. rasan toya mapusĕran kapale kapungsang-pangsing gĕlape sumingkin galak swaranyane gradag-grudug langit runtuh yan upama jantĕn wĕdi gustin kapal utah-utah.

61. sinah murka raja naga wireh tiang suba wani ngĕtoh dewek sĕlat toya cirin kaduken ring grudug saha toya nagih ngrusak matur sisip jalan mundur mulih jumah.

62. lantas mewali kang kapal ngurungang kĕnĕhe nguni makekeh sang dĕmpu awang mangĕlidin ucur-ucur rahayu sampun saksana prapteng tĕpi bĕkĕlanne maluaran.

63. gusti uttama ka jrowan ngĕdĕng saput duang lapis ditu ngregeh uyak uyang panĕs dinginne manyusup twara bangun lĕmah dina kanti jani masih tilĕh utah-utah.

64. sinah kaon aryottama jantĕn suba ngĕlong munyi dewek sanggup kaujarang nanging batĕk munyi puyung di kenken nyandang ajumang ulian munyi batis bĕsik di bandusa.

65. kutang malu ardalanang kocap gusti satryajati sampun syaga pacang luas ngalihang paminĕh galuh amunapi ja kewĕhnya pacang iring yapin kanti mĕgat bangkiang.

66. keto ucap dane tatas nora wentĕn katakutin satu tujwanku supaya mampu kita satu klambu mĕnikmati indah malam sampe pagi mĕmadu kasih bĕrsama.

67. sĕnĕb ayu indukanta ujarira nĕbĕk kuping lamun keto karĕp arya jah tasmat ya sapuniku satryajati dahat egar raseng ati polih pangrastiti arja.

68. kadi paminta raden mas kinonira satryajati amrih ikang sangkakala mĕdal ring sĕsapi tuhu umunggu luhuring parang tanggun kangin tongos suryane dumilah.

69. gĕgancangan ya lumampah kapangguh kahanan adri akeh sĕsapine ngindang katon dumilah ring luhur jroning manah sampun bungah jati-jati tĕtujonne luhur parang.

70. wau liwat tĕlung tampak rasan gĕsit ngugut kulit kahanan durmitta tĕka hana gagak ngutah marus makrosok srĕgala tĕka mĕgat margi raris nyodog buka ngawas.

71. satryajati kang ujaran kukuh parang kaparanin nentĕn nglinguang durmitta tĕtĕngĕran baya agung sue dane munggah parang kisik-kisik sayan munggah grayang-grayang.

72. duman mandabagya tĕka baya pati tan kĕlidin duking maglanting ring parang ungkalanne kĕpeh runtuh satryajati parĕng juga glalang-gliling tĕlah kĕset dasar jurang.

73. kĕcap mandi sang kanaka kadi pangucape riin sang satryajati ngmolihang bangkiang dane kanin ĕlung sapisan nĕmu antaka lajok ati matĕmahan dasar bangbang.

74. adanya satrya bĕrlima hanya mĕndapatkan rugi tyada mampu dapat cinta modal hanya akal bulus mĕndwa ucap nyungsung harta diri pandir tak cocok jadi bangsawan.

75. pĕrcuma mĕnuhin kota hanya hidup bwat dipuji tapi tak pĕrnah bĕrjasa cuma nyombongkan lĕluhur lupa diri tak bĕrguna malang kali titĕl hanyalah pajangan.

76. bagay satu gunung mĕnyan istimewa manut hati tĕtaplah tidak bĕrguna jika tak dibakar dulu mĕntang-mĕntang punya wangsa orang lain dianggap barang gampangan.

77. dĕmikyanlah yang tĕrkisah sindok perak pun tak jamin bisa dapat kama-kama anday orang bisa rungu bĕrhĕnti banggakan wangsa jika diri tak berguna apa-apa.

78. singgih ta sang nurideng twas sira ayu indurasmi kocapan jantos kalumbrah maring sang narendra kasub kadi wĕrta lumreng marga wong pawestri jĕgĕge sĕkadi bulan.

79. sarining madu kalangwan ngawe manah rimang branti kadi rabining pradyumna maring lokapada tĕdun mapwara pulĕse uyang lĕmah wĕngi lawate nyusupin mata.

80. kadi ujaring jĕjaka sampurna yening madamping rasa warĕg tan patĕda liange dadosang kasur kĕnyĕme nyapuhang bĕdak yapin mati gĕlutan dadi pangĕntas.

81. marma kahyun sri narendra raris isĕng-isĕng nulis kasurateng swalapatra sesining hyun sampun pĕnuh rinupa dadi lĕngkara tur kasengin dutane katuduh ngaba.

82. praya kakirim ring sang dyah dutane mamargi gĕlis pirang lama surya ĕndag wawu pangwalĕse rauh hatinira dumun rimang sane mangkin sampurna molihang tamba.

83. tĕlas kawaca ikang surat kawĕlas kahyun nrĕpati apan polih sĕsumbungan saking diah candrasunu kaucap tulise wayah saha malih subhasitane tan pada.

84. pantĕs kadi rupa menak mangkana ucaping tulis dadi arsa sri narendra surate malih sinahur antuk pangwalĕse anyar roras carik marupa gita pralambang.

85. singgih natheng kalĕngĕnan tuhu kadi saraswati amĕrta kalaning tĕrak jroning aksarane mungguh madu kahayon ratu mas tuhu lĕwih saksat mustikaning sarat.

86. mangkana cutĕting lambang inikĕt de sri nrĕpati yadyapi tan nahĕn nyingak basa aksara ginugu nyihnayang yan sang anurat tan pasiring listuhayu tan kapapas.

87. ucapang mangkin ring kubwan pangwalĕse wus ring putri mangĕmbĕng toyaning waspa kalangĕn ring basa lĕngut saha mangan nudut manah bingung paling sang putri malih anurat.

88. kaikĕt punang pralambang anggen ngwalĕs sri bhupati bhasitane sĕsĕliran manis kadi tukad juruh ngardi lulut samakundang yan pirĕngin sinah ĕntĕn tĕlung dina.

89. singgih ta sang jayeng sastra nipuna pradnyan tan siring makaradwaja nylantara surat manis kadi tĕbu sastra kadi sĕkar taman mrik kasturi sujati pakaryan menak.

90. mangkana cutĕting lambang inikĕt de indurasmi yadyapi tan nahĕn nyingak basa aksara ginugu nyihnayang yan sang anurat tan pasiring bagus malih pragiwakya.

91. sapunika nentĕn pasah tingkahe sang kalih diri wus makudang-kudang tĕmwang silih walĕs talĕr kantun nanging sira indukanta molih wisik galah ring gumi tĕn lama.

92. tidĕm kucĕm ring wadana asing putri ngaksi sasi napi malih ring purnama sinah nangis sĕgu-sĕgu kadi udan ring phalguna dane nangis toyan panon macrekcekan.

93. raris mataken ramanya men bĕkung pan bĕkung malih kadi apa duh ratu mas dadi nangis tan pabĕndung duga-duga warahana mangda uning ring pikobet sahananya.

94. ucapira raden candra titiang molihang pawisik malih roras dina tĕka tityang pacang malih mantuk ring kamulan gĕnah titiang boya driki titiang kawit saking bulan.

95. niki tityang molih surat datĕng talĕr wentĕn ngiring boya saking naradipa wantah saking kraton hulun kasĕngguh ring candraloka drika kawit purin titiange irika.

96. raris wentĕn pĕrang ramya ring candraloka tan sipi dados titiang kakĕkĕsang johang bakta saking kratun tĕtujone ngĕkĕs prana mangda lalis nentĕn kasĕngkalen siyat.

97. sampun unĕb ikang rana ajin titiang sang jayanti tur raris ida mawarah mangda titiang gĕlis mantuk mawali ring candraloka sarwa kĕrti rahayu samasta candra.

98. indik surat maduluran inuman soma puniki ngawinang awet jiwita pasĕrah titiang ring ibu talĕr ring bapa sapisan ledang ugi meme bapa manĕlasang.

99. sĕmuning sang kalih wĕrdah kagĕlut sira mas manik nirdon rasa bapa dewa yening kalin dewa mantuk pinih lĕwih teh banggayang kalin cĕning bapa nutut ka akasa.

100. men bĕkung parĕng mojar kĕnĕh meme masih tunggil ngawinang sang dyah sungkawa kawĕwĕhin de sang prabu tan pĕgat amalĕs surat tur nityasi amuji-muji ratu mas.

101. kawalĕs surat sri natha pramangke sigra kinirim tan ucapĕn maring marga dutane saksana matur singgih prabu aksamayang kocap iki dados surat pinih untat.

102. rĕmĕk arsa naradhipa amawas munyining tulis inucap sang indukanta pacang ka kratone mantuk sane wentĕn maring bulan sinah pasti ajur lĕbur manah bhranta.

103. dawlat raja bijaksana tempo hamba sudah habis harus kĕmbali ka bulan sama ayahanda hulun kusĕrtakan dalam surat minum ini raja akan panjang yusa.

104. panjang umur jaya singa pimpinlah saluruh nĕgri agar makmur tyada kurang sĕjahtĕra tĕrus tumus hamba pĕrcaya ka tuhan akan adil lindungi samasta praja.

105. roras hari tidak lama hamba dijĕmput kĕ sini olih pasukan ring bulan jaga diri twan den tulus yakin saya pasti tĕntram dasa widik mĕmuji nama narendra.

106. tiben braja tan paudan manah prabu dahat sukil tan mari mĕdal putusan bala wadwa sampun putus kinonkon amapag bala rawuh saking panĕgara candraloka.

107. sahur manuk awurahan balane jangkĕp prasami ngagĕm tomara len tamyang margine madulur-dulur meh-mehan satus lintang raris mangkin majageng kubwan ratu mas.

108. sampun rauh kadi smaya saksana langite ngĕndih pajagan sami makĕbyah acĕcĕk nora kapangguh sunar teja ngardi ulap bala sami urungan manyaga kubwan.

109. saking tanggun langit galang wadwan bulanne mapilpil kretane ngadĕg ring jaba kasongsong mas ayu galuh kapagpag maurahan dening joli dane munggah ring kreta.

110. tan kocapan malih ika ratu ayu kanikain nganggen jubah bulu pĕtak ri wus kaanggen puniku tan wentĕn malih kelingan nĕrus jati marganira prapteng bulan.

111. wadwan ratu alaradan atangkil malih ring puri munggwing daging panangkilan angucap deweknya bantug sakti tĕmĕn wadwan bulan sami ngĕndih ulap usak maring tingal.

112. ida prabu manastapa sigra maputusan malih rĕrĕhang muncuk parwata sinah tongos paling luhur pacang anggen gĕnah bĕna nyraya bakti katujon sira sang arja.

113. irika ida sang natha ngardi walĕsan ring tulis wus kasurat ginĕsĕngan arĕpe ring candrasunu mogi siddha wĕruh tatas ring nrĕpati mangame-ame irika.

114. nora ada pawalĕsnya ngawinang sĕkĕl ring hati sang prabu laju umojar mas mirah dĕngarlah aku nirdon hidup sĕlamanya tan payayi hanya badan tanpa jiwa.

115. tan sue raris sang nrĕpa somane buncaling gĕni matĕmahan kukus urddha kayang mangkin ya mawĕlu kocap dados kawit agra gunung puji akukus nora rerenan.

116. kocape dhuma punika saking ratu luhur ukir nunjĕl pangwalĕs ring surat tur inuman panjang umur kayang mangkin durung pragat satya jati nyantos rauhe ratu mas.

117. dĕngarlah hatiku sĕsak baliklah dinda ka bumi agar ada kawan tinta juga kawan tuk bĕrkĕluh tur kĕkasih tuk dipuja mohon kasih pĕrsis kayak ucap hamba.

118. abra sinang katon bulan kewala kawalang hati kisah kasih tak tĕrbalas sudah kita anggap cukup dipĕrpanjang bikin edan lihat cĕrmin kayak lihat kisah dawak.

119. sribu puji bajrasatwa pada hari candra manis kajĕng bĕrtĕmu sri ludra yaksa dipĕpĕt urukung tanggal lima aswayuja pukul kalih gĕnding kodok jadi kawan.

120. tahun iki manut saka sribu sĕmbilan ratusin ditambah roras ping ĕmpat asta dasa di agustus hari mĕrdeka barusan di masehi rasa tangan tanpa sĕmbah.

121. demikiyan purna karang ampunilah compang-camping oleh hamba yang mĕmbuwat si arya potraka damuh tinggal di utara jurang tĕpi siring dĕkat tunon lohakarma.

122. desanya pĕmbuat bata gianyar sisi bĕdangin di sanalah ini pragat saat buwat tanpa maksud hanya isĕng hibur lara indurasmi ini nama kidung alpa.

123. maafkan pĕngarang lancang sĕmut ingin mĕluk bukit hamba ingin mĕluk bulan sama-sama saja jawuh basa ngurit kayak rujak wor widuri tak ada enak-enaknya.



Komentar